За актуелните случувања во ДПМ, за двата статути на Друштвото и за конкретни можности

1.

 Неколку дена по изборното Собрание на ДПМ на 25.11.2023, објавив Фб-објава во која, помеѓу другото, запишав и дека имам намера случувањата во и околу ДПМ во доволна мера да се стишат за да објавам свое видување за нив. Конкретно, очекував во иминативе недела-две од Друштвото да ни бидат испратени ажуриран список со членови, деловник и дневен ред за продолжување на Собранието, закажано за оваа сабота (27.01.2024), за да го искористам тоа како повод за објава. Но, од ДПМ не добивме ништо. Во меѓувреме, своите кандидатури ги повлекоа и Стефан М. и Блаже М., а вчера утро и Иван А. Најпосле, вчера, четири дена пред одржувањето на Собранието, добивме мејл и од ДПМ.

 2.

Собранието на 25.11.2023 не беше успешно (во очекуваната смисла на зборот) затоа што немаше кворум: се појавија вкупно 73 членови, а потребна е најмалку една третина (со моменталниот, непрочистен список на членови, тоа значи дека беше потребно да присуствуваат 96 членови, односно 286/3). Колку за споредба, на Собранието во 2022, кога кандидати за претседател на ДПМ бевме Христо П. и јас, гласаа 104 членови – 56 за Х.П, 48 за мене. На списокот беа потпишани 105 лица. 

Општ впечаток е дека слабиот одѕив на членството на 25.11.2023 се должи на три фактори.

1. (и 2.) Од една страна тука се напорите на претседателката на Собранието околу организацијата: ако вкупниот број членови на ДПМ на изборите во 2022 беше 236, во 23.11.2023 бројот се искачи на 286. Од друга страна, извесен број членови на ДПМ, блиски до издавачката куќа на претседателот во оставка, не се појавија на Собранието. Оттаму, може да се рече дека Собранието беше бојкотирано од раководството.

3. Можеби главниот фактор за не сосема успешното Собрание на 25.11.2023  беше тоа што членството едноставно не беше доволно мотивирано за да се појави и да гласа. Ако на изборното Собрание во мај 2022 се појавија 105 членови, а во меѓувреме (на крајот од 2022) се зачленија уште 9 членови, бројката од 96 требаше да биде лесно остварлива.

3.

За лошата клима околу ДПМ сум одговорен и самиот. Откако се случи раздор помеѓу помладите членови на Друштвото (раздорот, всушност, се излеа и отаде рамките на ДПМ), јас, во миг на немир, на Фб објавив еден текст во кој, помеѓу другото, посочив поранешни раководители на Друштвото за одговорни за создавање раздор помеѓу младите, со цел нивно наводно продолжување на влијанието во ДПМ. Прелест. Заблуда.

Како исход од анализирањето и од обидите да ја расветлам сопствената заблуда, доаѓам во сфаќање дека се работи за два *одбранбени механизми*: прво тука е моето *негирање* (denial), моето неприфаќање на простата, очебијна вистина, која вели: „твојата генерација во случајов не те поддржува, не ги цени напорите, заслугите, и не сака да испрати силна заедничка порака до јавноста, да даде пример, итн…“ Потоа, се работи за моја „проекција“, односно припишување на други она што го има кај мене (и/или кај мојата генерација), а јас „не сакам“ да го перципирам. Јас како да не сакам да верувам (негирање) дека и јас и мојата генерација можеме да паднеме во заблуда и да правиме „заткулисни“ договори едни против други (особено затоа што кулисите се толку тесни и проѕирни), па таа одлика им ја припишувам на најстарите: „не, не сме ние такви, тие се“. (Во крајна линија, и ексклузивното припишување на заблудата кај својата генерација е заблуда: најразумно е да се согледа дека се работи за посложена мрежа од поврзаности, од која не сум изземен ни самиот.)

Во однос на самото извинување: неколку дена откако го објавив текстот, објавив и една-две мои песни во кои се спомнува милост, прошка. Тоа беше така затоа што, независно од односот на другите кон мене, јас се чувствувам обврзан да се водам од личните етички критериуми, кои во одредени случаи налагаат и преумување. Нема човек што не паѓа во заблуда: клучно е таа заблуда да се согледа, да се осветли. Имам разбирање за сопствените заблуди исто како што имам разбирање и за туѓите, затоа што тоа разбирање е единствениот начин да се продолжи на мир, со искрена милост и љубов кон себе и кон другите.

Во овој контекст, ми доаѓа мисла: има причина зошто кафе-книжарницата „Метаноја“, (сосема случајно, токму наспроти седиштето на ДПМ, на „Максим Горки“) се вика „Метаноја“, и зошто нејзиното лого е пеперуга (која до пред малку била гасеница. „Метаноја на старогрчки значи „преумување“. Но, не мора да биде длабоко мистично искуство, „покајание“ – и признавањето на сопствената заблуда пред себеси има голема тежина.

Како и да е, видено отстрана, со моите две песни јас (заедно со другарите и со ДПМ воопшто) како да „ја дотепавме“ јавноста. „Еј“, можеби си помислил некој, „оној што со години наназад штедро се вложуваше во Друштвото, се наоѓа во ситуација да објавува песни за милост, прошка?! И тоа откако ’неговите’ се покажаа против него?! Затоа што се трудеше? Па има ли смисла? Кај живеам бре јас? Ма поврага и ДПМ и сè…“ Неколку дена по случувањето со песните, еден пријател ми подари книга, така, без повод. „Ти си добар човек“, рече. Друг пријател, пак, ми рече дека му било драго дека ме видел (како да ме гледа по две години, а не по една недела). Но, којзнае: можеби претпоставија дека мора да сум разочаран од нештата. Мене, всушност, ми беше по малку смешна целата ситуација, но не реков ништо. Во себе, сепак, си помислив: „Боже, колку ги соблазнувам(е) луѓето (колку ги вовлекувам(е) во тага, бес, ’грев’)“. Иако, повеќе верувам дека и таа епизода беше во склад со некоја поголема приказна, чии ликови сме сите.

 4.

Во една ваква, тескобна атмосфера, сигурно многумина од нас си поставуваат тешки прашања: Како да се продолжи? Па добро, вреди ли? Вреди ли да се има Друштво со кое не знаеме да се носиме? Зошто да се има Друштво, кога тоа го вади најлошото од нас? Зошто да се има Друштво, кога тоа е причина за толку заблуда, неслога, расипани односи, поставување грд пример во јавноста и создавање лоша клима воопшто?

Јас останувам убеден дека вреди. Затоа што овие случувања се сериозни можности за лични преиспитувања, толку важни за личната надградба и за нашето учество во заедницата. Сите ние имаме можност да си поставиме сами на себеси најразлични прашања, кои не се лесни, но на кои треба да се обидеме искрено да си одговориме. Прашања од типот: „Постапувам ли на правилен начин?“ „Би постапил(а) ли повторно вака? Се радувам, или или непријатно ми е од начинот на кој постапувам?“ „Би можел(а) ли да зборувам отворено, пред сите, за начинот на кој постапувам?“ „Што значи тоа?“ „Повредувам ли некого со ова како постапувам?“ „Дали постапувам за општо добро, или за доброто на одредена група и поединци?“ „Дали некој ќе биде исклучен?“ „Каков пример им давам на помладите, со начинот на кој постапувам?“ „Како тоа влијае на општата клима?“ „Ги вреднувам ли сопствените напори и напорите на другите, со начинот на кој постапувам?“ „Дали имам исклучено некого, на некој начин, па ја немам неговата поддршка?“ „Треба ли да барам поддршка од другите, имајќи предвид каков беше мојот досегашен однос кон Друштвото?“ „Треба ли да поддржам други, имајќи предвид каков беше нивниот досегашен однос кон Друштвото, и кон мене?“ „На што се должи мојот (не)успех?“ „Можеби треба да се биде построг, пожесток?“ „Можеби треба да се биде помек, посмирен?“… Најпосле, тука се и најважните прашања: „Штом можам да направам сега?“ „Можам ли да се премислам за некои сфаќања и некои начини на функционирање?“ „Навистина ли е најдобро да се држам понастрана од сè, или можам да укажам внимателно на нешто, да посоветувам, да забележам, да поддржам?“

И поради ваквите прашања, и поради вербата во човекот искрено да си одговори на нив, јас сум убеден дека вреди да се верува во ДПМ. Токму затоа што ДПМ ни ги нуди ваквите прашања. Без ваквите прашања и без стремежот за заедништво какво што е ДПМ (во кое „моќта“ е *од-лична*, и треба да се менува на секои две години), ние би кренале раце од себе како заедница, и би ѝ се препуштиле на очајна расцепканост, на немите напори за групирања и за приближување до оние што имаат некаква, *лична*, парцијална моќ. Со други зборови, би се препуштиле на неискреност, лицемерие и „снаоѓаштво“; во крајна линија, би се откажале од стремежите за лично и колективно ослободување и живот, и би се помириле со меѓусебна зависност и преживување.

ДПМ е скапоцена можност за согледување на сопствените заблуди и заблудите на другите, па оттаму можност за простување на самиот на себе и на другите; можност за надминување и за помирување. Можност одново и одново да согледуваме дека ние не сме само пеперуги, туку и гасеници, повикани на вечно ослободување, одново и одново. Вчера утро на Фб прочитав една убава песна од Иса: „на светов / чекориме по покривот на пеколот / гледајќи цвеќа“. Во духот на метафората што се наметнува, би се согласил: „на светов / сме гасеници / што сонуваат да бидат пеперуги“.

Затоа сметам дека ДПМ е можност за согледување на заблудите, можност за простување, за надминување и за помирување. Секако, и спротивното е точно: ДПМ е и можност за уште подлабоко да се загази во заблуда, да се биде уште построг, да се осуди, да се урди посилно, да не се прости, да се продлабочи јазот. Но, тука сами се наметнуваат клучните прашања, што на совеста доаѓаат како мелем, или како жар: но, културата, кон која сакаме да придонесеме, што е? „Универзалните вредности“, кои се?

Затоа верувам во ДПМ, затоа што ДПМ е училница по бон-тон, и по демократски манири. На изборите во 2022, ДПМ (преку оние што се стремеа да бидат раководство) му одржа лекција на членството што не се појави на гласањето. Лекцијата беше: „Секој еден глас се важи, твоето присуство прави голема разлика“. На изборите во 2023, пак, ДПМ (преку членството што не се појави на гласањето) ни одржа лекција на сите што се стремевме да бидеме раководство. Лекцијата беше: „Моето присуство и мојот глас треба да се заслужат, а се заслужуваат со работа и со почит. Со радост и со смеа. Кај ви е радоста, кај ви е смеата?“

5.

Кога се кандидирав за претседател во ноември 2023, објавив дека „се наоѓам во неочекувана трка“, затоа што „војната е добиена“, „ДПМ е извлечено на брег“ а тоа се гледа кај „отсуството на поларизираност“. Кога ја повлеков кандидатурата, пак, објавив дека – и покрај односот на другите кон мене, и покрај сè – ќе го поддржам Собранието, и дека „верувам“ дека членството ќе се собере во доволен број, па сè ќе помине мирно, и ќе се дојде до конечна разврска. Повикав на гласање, и самиот бев присутен на Собранието. Но, Собранието не беше успешно (во очекуваната смисла на зборот), а причината за тоа беше токму тоа што *немаше поларизираност* помеѓу кандидатите. А токму таа поларизираност е клучна за успешно Собрание.

Кога ја повлеков кандидатурата, го повторив тоа дека сметам дека „ДПМ е на брег“, затоа што „надмината е поларизираноста“. Спомнав и дека ќе бидам тука за проектите на ДПМ, но ќе се посветам и на мој личен ангажман. Кога бев прашан од новинар да дадам изјава зошто ја повлекувам кандидатурата, мојот одговор беше: „пишува во мојот Фб-статус“, но се инсистираше на изјава, а јас го повторив истото: дека „ДПМ е на брег“, дека „надмината е поларизираноста“, и верувам дека моменталните кандидати ќе ги направат потребните реформи. А јас ќе се посветам на мојот личен ангажман. Но, од сето тоа, новинарот рече дека ќе го земе тоа со личниот ангажман.

Кога уште еден од кандидатите ја повлече кандидатурата, месец и пол подоцна, во новинарскиот прилог за тоа прочитав дека „кандидатурите [веќе] ги повлекоа Гоце Ристовски. и Живко Грозданоски. Ристовски, поради разединетост во Друштвото, а Грозданоски, поради друг ангажман.“ 

Ова со повлекувањето „поради друг ангажман“ е неточно, па оттаму и неправедно, затоа што остава впечаток на себичност, негрижа, и во крајна линија кукавичлук. Некој со право би се прашал: „Чекај, тој што од пркос ја почна целата оваа приказна, пред две години, кога можеше ДПМ комотно да си пропаѓа и да станува уште поневажно, сега се повлекува, ’поради сопствен ангажман’, и ги остава другите во хаос? Како, ’ги навлекува’ членството и јавноста во битка за *општо добро*, а потоа дезертира и се занимава со *личното*?“

Главната причина за моето повлекување беше убеденоста дека „ДПМ е на брег“, дека ќе има успешно Собрание (многумина бевме убедени во тоа), дека ќе следат промени, а јас секако се најдов „во неочекувана трка“. Но, новинарскиот прилог не ја пренесува главната причина и создава негативна слика. (Исто како што ја изостава и главната причина за повлекувањето на кандидатурата на Гоце Р., кој во Фб-статус забележа дека неговото повлекување се должи пред сè на бирократски превид: едно лице не може да биде претседател на две здруженија – а тој веќе е претседател на едно.) Можеби треба да зборуваме повеќе и за важноста на начинот на кој новинарите ги срочуваат текстовите (и ги монтираат видеата).

Во однос на поларизираноста на членството: се покажа дека таа постоеше, но беше „замаскирана“: „тактиката“ на раководството во заминување беше бојкот на Собранието (и, патем, поттикнување раздор и општо незадоволство). Бојкотот успеа.

6.

Се добива впечаток дека Друштвото на писателите на Македонија никогаш не се наоѓало во подлабока криза. И токму во овие услови, во кои се зборува за конечен „распад“ на ДПМ, за „ќор-сокак“, за „безизлез“… ситуацијата навидум уште повеќе се усложнува со филмското откривање на фактот дека во ДПМ постојат два статута: „еден пред законот, другиот за членовите и јавноста“.

Велам дека ситуацијата „навидум“ уште повеќе се усложнува, и тоа е главната поента од овој долг текст. Затоа што она што изгледа на усложнување, може всушност да биде видено како *катализатор* за неопходните и неминовни промени во Друштвото. 

Но, најпрво важно е да се расчистат нештата со двата статута.

ДПМ во последните петнаесетина години функционира според Статутот од 2009 година, кој е на општ увид, и може да се симне од веб-страницата на Друштвото.

Во Централниот регистар, од друга страна, се наоѓа Статут на ДПМ усвоен на 02.09. 2011 година. Тој статут е исто така достапен на секој оној што ќе го побара (и ќе плати околу 250 денари), независно од тоа дали заинтересираниот е член на Друштвото или не е. Го приложувам статутот од 2011 на увид (со некои забелешки и подвлекувања).